Δημοκρατία και νέες τεχνολογίες

Δημοκρατία και νέες τεχνολογίες

Όπως και σε κάθε άλλη περίοδο οικονομικής ύφεσης, έτσι και στην ταραγμένη οικονομικά Ευρώπη του σήμερα, κάνει την εμφάνισή το ιδιαίτερα λυπηρό και ανησυχητικό φαινόμενο της απαξίωσης των δημοκρατικών θεσμών αλλά και του δημοκρατικού πολιτεύματος γενικότερα.

Οι αιτίες αυτού του φαινομένου, πέρα από την ιστορική συνέχεια ακραίων πολιτικών αντιλήψεων στον ευρωπαϊκό χώρο, κρύβονται οπωσδήποτε στην πληθώρα των λαθών που έγιναν στη δημόσια διοίκηση και τη δημοσιονομική πολιτική πολλών ευρωπαϊκών κρατών, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Όταν οι Ευρωπαίοι αποφάσισαν να συσπειρωθούν και να δουλέψουν μαζί πάνω στην ιδέα της Ενωμένης Ευρώπης, δε θα μπορούσαν να μην τη βασίσουν στις θεμελιώδεις αρχές του δημοκρατικού πολιτεύματος: την ελευθερία, την ισότητα και τη λαϊκή κυριαρχία. Στο μεγάλο ταξίδι της δημοκρατίας από την αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα, η αύξηση του πληθυσμού, η εδαφική έκταση των κρατών, η απομάκρυνση των πολιτικών από τα προβλήματα της κοινωνίας, καθώς και  άλλοι παράγοντες, συνέτειναν στο να ατονήσει η συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και συνεπώς η αμεσότητα του ίδιου του πολιτεύματος.

Όμως η συμμετοχή και η δραστηριοποίηση των πολιτών αποτελούν θεμέλιο λίθο της δημοκρατίας, πολύ δε περισσότερο στις σύγχρονες αντιπροσωπευτικές μορφές της. Την ίδια στιγμή, η διαφάνεια στο κράτος και τις συναλλαγές του αποτελούν το κλειδί για να κερδίσουν οι πολιτικοί και η πολιτική πίσω την εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων πολιτών.

Πιστεύω ακράδαντα πως η αντιμετώπιση τέτοιων παθογενειών μπορεί να έχει ως αφετηρία τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Η ηλεκτρονική δημοκρατία (e-democracy), η οποία περικλείει ως έννοια όλες εκείνες τις τεχνολογικές καινοτομίες που ενισχύουν τους δημοκρατικούς θεσμούς, πρέπει να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την Ευρώπη του μέλλοντος.

Από την ηλεκτρονική συμμετοχή των πολιτών στις αποφάσεις της πολιτείας μέχρι ηλεκτρονικές εκλογικές διαδικασίες, τοπικά δημοψηφίσματα, ηλεκτρονικές κοινότητες και πολλά ακόμα, οι νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο αποδεικνύουν ότι μπορούν μέσα από την ενίσχυση της διαφάνειας και της συμμετοχής των πολιτών να δώσουν νέα προοπτική στις σύγχρονες δημοκρατίες.

Για καλύτερη κατανόηση, θα μπορούσε κανείς να διαιρέσει την ηλεκτρονική δημοκρατία σε ηλεκτρονική συμμετοχή (e-participation) και ηλεκτρονική ψηφοφορία (e-voting). Η ηλεκτρονική συμμετοχή μπορεί να επιτευχθεί με μια σειρά διαφορετικών τρόπων τόσο από τεχνικής πλευράς όσο και περιεχομένου. Οι πλατφόρμες ηλεκτρονικής συμμετοχής, όπως η Διαύγεια που αφορά τη δημοσίευση δημοσίων εγγράφων στο διαδίκτυο και το OpenGov, δηλαδή η ανοιχτή διαβούλευση νομοσχεδίων, προσφέρουν στους πολίτες τη δυνατότητα ενημέρωσης αλλά και ενεργού συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων. Οι ηλεκτρονικές ψηφοφορίες από την άλλη, ακόμα κι αν βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο στην Ευρώπη και υπάρχουν τεχνικά προβλήματα που πρέπει να ξεπεραστούν, έχουν τις προοπτικές να αυξήσουν σημαντικά τη συμμετοχή των πολιτών στις εκλογικές διαδικασίες και να ενισχύσουν τη διαφάνεια τους.

Σε μια εποχή όπου το διαδίκτυο γεφυρώνει τις αποστάσεις, η πρόσβαση στη γνώση γίνεται ολοένα κι ευκολότερη και οι πολίτες του κόσμου επιδεικνύουν καθημερινά αλληλεγγύη, δημιουργικότητα και όρεξη για αλλαγή μέσα από online κοινότητες, η ηλεκτρονική δημοκρατία μοιάζει πιο εφικτή από ποτέ . Τη στιγμή που η τεχνολογία φαίνεται να επαναπροσδιορίζει διαρκώς το τι είναι ανθρωπίνως εφικτό, οφείλουμε αν μη τι άλλο να εκμεταλλευτούμε τις δυνατότητες και να εξερευνήσουμε τους νέους ορίζοντες  που διανοίγονται ενώπιον μας.

Η καινοτόμος σκέψη και η εκμετάλλευση των νέων τεχνολογιών προς όφελος των πολλών μπορούν να θέσουν τις βάσεις προκειμένου η παρούσα κρίση να γίνει η αφορμή για ποιοτικές βελτιώσεις σε μια σειρά από τομείς της ζωής μας.

Και η λειτουργία του κράτους επιβάλλεται να είναι στην κορυφή της λίστας αυτής.